Phạt đền penalty luôn là khoảnh khắc nghẹt thở, nơi ranh giới giữa người hùng và tội đồ chỉ cách nhau một cú sút. Để đảm bảo công bằng, FIFA và IFAB đã liên tục cập nhật nhiều quy định mới về cách thực hiện penalty, từ vị trí thủ môn cho đến các tình huống chạm bóng hai lần. Vậy luật đá phạt đền mới nhất hiện nay ra sao? Hãy cùng Ball88 tìm hiểu dưới đây nhé!
Đá phạt đền penalty là gì và khi nào được áp dụng?
Theo quy chuẩn của Hội đồng Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (IFAB), quả phạt đền (penalty), hay thường gọi là phạt 11m, là một hình thức đá phạt đặc biệt trong bóng đá. Tình huống này xảy ra khi một cầu thủ thuộc đội phòng ngự phạm một trong các lỗi bị phạt trực tiếp đối với cầu thủ đối phương ngay bên trong vòng cấm địa (khu vực 16m50) của đội nhà, trong lúc bóng đang trong cuộc.
Trọng tài sẽ chỉ tay vào chấm phạt đền khi phát hiện các hành vi phạm lỗi sau của đội phòng ngự trong vòng cấm:
- Cố tình dùng tay chơi bóng (ngoại trừ thủ môn của đội phòng ngự đó).
- Các lỗi va chạm thô bạo: ngáng chân, đẩy người, xoạc bóng trúng chân đối thủ trước khi chạm bóng, hoặc kéo áo lộ liễu ngăn cản một cơ hội ghi bàn mười mươi.
Cần phân biệt rõ ràng giữa hai khái niệm: quả phạt đền trong thời gian thi đấu chính thức (vẫn tính bồi nếu bóng nảy ra) và loạt sút luân lưu cân não. Luật đá phạt đền penalty mới nhất bao quát cả hai trường hợp này nhưng có những chế tài hành vi rất cụ thể.
Luật đá phạt đền penalty mới nhất: Quy định khắt khe đối với thủ môn
Những năm gần đây chứng kiến sự trỗi dậy của các thủ môn “tinh quái” như Emiliano Martínez, người đã sử dụng hàng loạt chiêu trò tâm lý để làm phân tâm cầu thủ đối phương tại Copa America và World Cup. Để trả lại sự tôn nghiêm và công bằng cho chấm 11m, luật đá phạt đền penalty mới nhất đã bổ sung những điều khoản siết chặt hành vi của người gác đền.
Lệnh cấm dùng tiểu xảo gây áp lực tâm lý
IFAB đã chính thức đưa vào luật điều khoản cấm thủ môn thực hiện các hành động thiếu tôn trọng hoặc làm xao nhãng người sút phạt một cách không công bằng. Cụ thể:
- Thủ môn tuyệt đối không được phép chạm vào hai cột dọc, xà ngang hoặc dùng tay giật lưới cầu môn trước khi cú sút được thực hiện.
- Thủ môn không được trì hoãn thời gian thực hiện quả phạt bằng cách giả vờ uống nước, chỉnh găng tay, hoặc cố tình tiến đến gần để nói chuyện, khiêu khích cầu thủ sút phạt. Bất kỳ hành vi vi phạm nào đều sẽ bị trọng tài nhắc nhở ngay lập tức hoặc phạt thẻ vàng.
> Xem thêm: Luật đá phạt góc mới nhất
Vị trí đứng hợp lệ của thủ môn trên vạch vôi
Về mặt vị trí hình học, luật đá phạt đền penalty mới nhất quy định: Tại thời điểm quả bóng được sút đi, thủ môn bắt buộc phải có ít nhất một phần của một bàn chân chạm vào, hoặc đứng trên/trong đường biên ngang.
Thủ môn có thể nhảy lên hoặc di chuyển qua lại theo chiều ngang trên vạch vôi, nhưng tuyệt đối không được bước hẳn cả hai chân lên phía trước vạch vôi trước khi bóng rời chân đối thủ. Nếu thủ môn lấn vạch trước và cản phá thành công cú sút, trọng tài sẽ yêu cầu thực hiện đá lại quả penalty đó.
Quy định mới nhất đối với cầu thủ thực hiện cú sút penalty
Không chỉ thủ môn bị đưa vào tầm ngắm, các cầu thủ sút phạt cũng phải tuân thủ những quy chuẩn khắt khe về kỹ thuật chạy đà và dứt điểm theo đúng luật đá phạt đền penalty mới nhất.
Luật chạy đà và thực hiện động tác giả
FIFA cho phép cầu thủ thực hiện các động tác giả, nhấp nhả thay đổi tốc độ trong suốt quá trình chạy đà hướng về phía quả bóng. Tuy nhiên, điều cấm kỵ là cầu thủ không được phép dừng hẳn lại hoặc thực hiện động tác giả lừa bóng một khi quá trình chạy đà đã hoàn thành và chân đã đặt sát bóng để chuẩn bị vung sút.
Nếu cầu thủ dừng hẳn lại ở bước cuối cùng để lừa thủ môn đổ người trước rồi mới sút vào lưới trống, bàn thắng sẽ không được công nhận. Cầu thủ đó sẽ bị phạt thẻ vàng vì hành vi phi thể thao và đội phòng ngự được hưởng một quả phạt gián tiếp ngay tại vị trí chấm 11m.
Quy định nghiêm ngặt về lỗi chạm bóng hai lần liên tiếp
Một tình huống hy hữu nhưng đã xuất hiện trong bóng đá đỉnh cao là cầu thủ sút bóng bị trượt chân, khiến bóng đập từ chân này sang chân kia rồi bay vào lưới. Theo luật đá phạt đền penalty mới nhất, người sút phạt không được phép chạm bóng lần thứ hai cho đến khi quả bóng đã chạm vào một cầu thủ khác trên sân.
- Nếu bóng đập cột dọc/xà ngang bật ra và người sút tự ý đá bồi: Trọng tài sẽ thổi phạt lỗi chạm bóng hai lần, đội phòng ngự được hưởng quả phạt gián tiếp.
- Nếu người sút bị trượt chân chạm bóng bằng cả hai chân đồng thời tại thời điểm sút: Bàn thắng bị hủy, và trận đấu được tiếp tục bằng quả phạt gián tiếp cho đối phương.
Quy định đối với các cầu thủ khác và công nghệ VAR
Một quả phạt đền không chỉ là cuộc đấu tay đôi giữa người sút và thủ môn, mà còn đòi hỏi tính kỷ luật của toàn bộ 20 cầu thủ còn lại trên sân cỏ dưới sự giám sát độc lập của công nghệ.
Vị trí đứng của các cầu thủ hai đội
Khi một quả penalty chuẩn bị thực hiện, ngoại trừ cầu thủ sút phạt và thủ môn đối phương, tất cả các cầu thủ khác của cả hai đội bắt buộc phải tuân thủ vị trí đứng sau:
- Đứng hoàn toàn bên trong sân thi đấu.
- Nằm ngoài phạm vi vòng cấm địa (vùng 16m50).
- Nằm ngoài vòng cung penalty (vành móng ngựa ở rìa vòng cấm).
- Đứng phía sau chấm phạt đền và cách xa quả bóng một khoảng cách tối thiểu là 9.15m.
> Xem thêm: Cách tính phút bù giờ trong bóng đá
Lỗi xâm nhập vòng cấm sớm và sự can thiệp của VAR
Tình huống các cầu thủ cố tình chạy lấn vạch vào vòng cấm trước khi bóng lăn để chiếm lợi thế đá bồi hoặc phá bóng xảy ra rất thường xuyên. Luật đá phạt đền penalty mới nhất cùng công nghệ VAR xử lý trường hợp này như sau:
- Nếu đồng đội của người sút phạm lỗi lấn vạch: Nếu cú sút penalty thành bàn thắng thì sẽ hủy bàn thắng và phải đá lại. Nếu sút ra ngoài thì đội phòng ngự hưởng phạt gián tiếp.
- Nếu cầu thủ đội phòng ngự phạm lỗi lấn vạch: Nếu cú sút penalty thành bàn thắng và bàn thắng được công nhận. Nếu sút trượt hoặc bị cản phá thì trọng tài cho đá lại quả penalty.
- Nếu cầu thủ cả hai đội cùng lấn vạch đồng thời: Bất kể kết quả cú sút ra sao, quả phạt đền bắt buộc phải được thực hiện lại.
Công nghệ VAR sẽ kẻ vạch vô hình đóng vai trò như một máy quét tự động. Chỉ cần một đầu ngón chân của cầu thủ lấn qua vạch 16m50 trước khi bóng rời chân người sút, VAR sẽ lập tức can thiệp và báo tín hiệu cho trọng tài chính.
Các đề xuất và thử nghiệm luật penalty gây tranh cãi cho tương lai
Bóng đá hiện đại đang xem xét nhiều thay đổi mới cho luật penalty nhằm giảm tranh cãi và áp lực cho VAR. Đề xuất đáng chú ý nhất là biến mọi quả phạt đền thành tình huống “một chạm”, giống loạt sút luân lưu. Nếu cú sút bị cản phá hoặc bật cột dọc, bóng sẽ chết ngay, không có đá bồi.
Mục tiêu của luật này là xóa bỏ các tình huống cầu thủ chạy vào vòng cấm sớm để tranh bóng. Từ đó, giúp trọng tài và VAR không phải soi lỗi lấn vạch quá nhỏ. Hiện đề xuất vẫn đang được thử nghiệm ở một số giải trẻ.
Kết luận
Có thể thấy, luật đá phạt đền penalty mới nhất của FIFA và IFAB ngày càng hướng tới sự chặt chẽ, khoa học nhưng cũng không kém phần nhân văn. Việc tước bỏ các tiểu xảo gây xao nhãng của thủ môn giúp trả lại sự cân bằng vốn có cho chấm 11m, trong khi công nghệ VAR đảm bảo mọi quy trình lấn vạch của các cầu thủ khác đều được soi xét một cách công tâm nhất.