Những năm gần đây, người hâm mộ không còn xa lạ với các trận đấu có tới +10, +12 hay +15 phút bù giờ. FIFA đang siết chặt việc tính “thời gian bóng lăn thực tế”, khiến thời kỳ bù giờ 1–3 phút dần biến mất. Vậy trọng tài dựa vào đâu để tính chính xác số phút bù giờ? Hãy cùng Ball88 giải mã cách tính theo chuẩn FIFA dưới đây.
Thời gian bù giờ trong bóng đá là gì?
Theo Luật 7 (Thời gian trận đấu) do Hội đồng Liên đoàn Bóng đá Quốc tế (IFAB) ban hành và FIFA áp dụng, một trận đấu bóng đá tiêu chuẩn gồm 2 hiệp, mỗi hiệp kéo dài 45 phút. Tuy nhiên, bóng đá không giống như bóng rổ hay đồng hồ của trọng tài không dừng lại mỗi khi bóng đi hết đường biên hay trận đấu bị gián đoạn.
Do đó, thời gian bù giờ được định nghĩa là số phút được trọng tài chính cộng thêm vào cuối mỗi hiệp đấu. Mục đích tối cao của cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA là nhằm bù đắp lại chính xác lượng thời gian “bóng chết”. Cơ chế này đảm bảo tính công bằng tuyệt đối cho cả hai đội, đồng thời triệt tiêu tư duy tiêu cực của các đội bóng có xu hướng dùng tiểu xảo để câu giờ khi đang có lợi thế về mặt tỷ số.
Các yếu tố cấu thành cách tính phút bù giờ theo đúng chuẩn FIFA
Để đưa ra được con số hiển thị trên bảng điện tử của trọng tài bàn (trọng tài thứ tư), tổ trọng tài phải thực hiện việc bấm giờ dừng độc lập cho từng tình huống cụ thể. Cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA mới nhất được cấu thành từ 5 yếu tố cốt lõi sau:
Thời gian thay đổi cầu thủ
Mỗi khi một câu lạc bộ thực hiện quyền thay người, trận đấu sẽ bị gián đoạn kể từ lúc trọng tài bàn giơ bảng thông báo cho đến khi cầu thủ bị thay bước ra khỏi sân và cầu thủ mới đặt chân vào thảm cỏ. Thông thường, FIFA ước tính mỗi lượt thay người ngốn khoảng 30 đến 45 giây. Toàn bộ số giây này của tất cả các lượt thay người trong hiệp đấu đều được cộng dồn lại một cách chuẩn xác.
Sơ cứu và di chuyển cầu thủ chấn thương
Khi có cầu thủ nằm sân đau đớn, trọng tài sẽ ra hiệu cho đội ngũ y tế vào sân mang theo cáng thương. Khoảng thời gian bác sĩ chăm sóc y tế tại chỗ hoặc khẩn trương di chuyển cầu thủ bị thương ra ngoài đường biên được các trọng tài đo đạc cẩn thận từng giây để tính vào quỹ thời gian bù giờ.
Màn ăn mừng bàn thắng (Yếu tố bị siết chặt nhất)
Đây là điểm đổi mới mạnh mẽ nhất trong cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA. Các nghiên cứu của FIFA chỉ ra rằng, sau khi một bàn thắng được ghi, các cầu thủ thường chạy ra góc sân ăn mừng, ôm nhau và kéo dài thời gian từ 1 đến 2 phút. Trong luật mới, toàn bộ thời gian bóng chết từ lúc lưới rung cho đến khi đội bạn đưa bóng trở lại vòng tròn trung tâm để giao bóng đều bị tính là thời gian lãng phí và phải được bù lại vào cuối hiệp.
> Xem thêm: Lỗi phạt gián tiếp trong vòng cấm
Sự can thiệp của công nghệ VAR
Từ khi công nghệ video hỗ trợ trọng tài (VAR) ra đời, các trận đấu thường xuyên bị tạm dừng để kiểm tra các tình huống nhạy cảm như việt vị, thẻ đỏ trực tiếp hoặc penalty. Thời gian trọng tài chính đứng im nghe tai nghe hoặc trực tiếp chạy ra màn hình VAR ngoài đường biên để xem lại băng ghi hình chính là yếu tố khiến số phút bù giờ tăng lên đột biến trong kỷ nguyên bóng đá hiện đại.
Các hành vi cố tình trì hoãn trận đấu
Các tiểu xảo câu giờ lộ liễu như: thủ môn ôm bóng quá lâu không phát lên, cầu thủ cố tình đá bóng ra xa sau khi trọng tài thổi còi, hoặc các pha tranh chấp, xô xát qua lại giữa cầu thủ hai đội,… đều được các trọng tài ghi nhận và chuyển hóa thành số phút bù giờ tương xứng.
Cuộc cách mạng tính bù giờ của FIFA từ World Cup đến nay
Nếu như trước đây, người hâm mộ đã quá quen với công thức bất thành văn: hiệp 1 thường bù giờ 1 phút, hiệp 2 mặc định bù giờ 3 phút; thì cuộc cách mạng áp dụng tại World Cup đã thay đổi hoàn toàn cục diện đó. Đích thân Pierluigi Collina là trưởng ban trọng tài FIFA đã tuyên bố chiến dịch bảo vệ quyền lợi của khán giả: “Chúng tôi muốn tránh việc một trận đấu chỉ có 42-45 phút bóng lăn thực tế. Khán giả trả tiền để xem bóng đá đá thật, chứ không phải xem cầu thủ câu giờ.”
> Xem thêm: Cách tính phút bù giờ trong bóng đá
Với cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA hiện đại, trọng tài thứ tư ở phòng VAR sẽ có một hệ thống phần mềm chuyên dụng để đếm ngược từng giây bóng chết. Thay vì ước lượng cảm tính như những thập kỷ trước, các con số được số hóa hoàn toàn. Đó là lý do vì sao ở các giải đấu đỉnh cao hiện nay, việc hiệp 1 có tới 5-7 phút bù giờ hay hiệp 2 có 10-15 phút bù giờ đã trở thành một trạng thái bình thường mới của bóng đá chuyên nghiệp.
Những quy định đặc biệt về phút bù giờ bạn cần biết
Xung quanh cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA vẫn có những quy tắc nghiêm ngặt mà không phải người hâm mộ nào cũng nắm vững:
- Quy tắc không được bớt giờ: Khi trọng tài bàn giơ bảng hiển thị số phút bù giờ (ví dụ: +5 phút), đây được hiểu là số phút bù giờ tối thiểu của hiệp đấu đó. Trọng tài chính tuyệt đối không được phép thổi còi kết thúc trận đấu ở phút thứ 4 hoặc khi chưa đủ 5 phút bù giờ, trừ các trường hợp bất khả kháng như bạo động, thời tiết cực đoan.
- Luật “Bù giờ của bù giờ”: Nếu trong khoảng thời gian 5 phút bù giờ đó lại tiếp tục xảy ra một pha check VAR kéo dài 2 phút hoặc có một bàn thắng được ghi kèm màn ăn mừng cuồng nhiệt, trọng tài chính hoàn toàn có quyền cộng thêm thời gian vào sau đó. Trận đấu có thể kéo dài đến phút bù giờ thứ 7 hoặc thứ 8 là hoàn toàn đúng luật.
- Hiệp phụ vẫn có bù giờ: Trong các trận đấu cúp có kéo dài thêm 2 hiệp phụ (mỗi hiệp 15 phút), cách tính phút bù giờ trong bóng đá theo đúng chuẩn FIFA vẫn được áp dụng tương tự cho các hiệp phụ này dựa trên lượng bóng chết phát sinh.
Kết luận
Cách tính phút bù giờ trong bóng đá mới của FIFA đang giúp bóng đá công bằng và minh bạch hơn. Việc tính chính xác thời gian bóng chết không chỉ bảo vệ trải nghiệm của người hâm mộ mà còn hạn chế các chiêu trò câu giờ cuối trận. Hiểu rõ luật bù giờ cũng sẽ giúp anh em theo dõi các trận cầu kịch tính với góc nhìn chuyên nghiệp hơn.